Hér kemur stutt sýnishorn úr væntanlegri bók minni um hin mörgu andlit kristninnar. Fjallar það um reynslu þeirra sem hafa látist og verið endurlífgaðir, af annarri vídd.
Getur nær-dauða-reynsla varpað ljósi á tilvist eftir dauðann?
Það er varla hægt að fjalla um yfirskilvitlega reynslu án þess að koma inn á svokallaða nær-dauða-reynslu. „Nær- dauða-reynsla“ er grófleg þýðing á ensku skilgreiningunni Near death experience. Það er erfitt að skilgreina og skýra hvað átt er við með nær-dauða-reynslu. Með einhverjum fyrirvörum má þó segja þetta: Nær- dauða -reynsla er reynsla þess einstaklings sem hefur verið við dauðans dyr, hefur dáið í læknisfræðilegri merkingu, en hefur síðan snúið aftur til lífsins, verið endurlífgaður, og vitnar um að hann hafi verið einhversstaðar annars staðar en í myrku meðvitundarleysi hins dána líkama. Það eru til fjölmargar reynslusögur sem lúta að þessu. Sumir segja svo frá að þeir hafi farið á einhvern hátt út úr líkamanum og séð sjálfa sig að ofan, horft niður úr loftinu á skurðarborðið, þar sem læknar börðust við að endurlífga dáinn líkamann. Þeir hinir sömu lýsa þessu ferðalagi meðvitundarinnar utan líkamans sem hægfara svifi, eins og hitastreymi sem ber þá upp og lætur þá svífa utan og ofan þess sem er að gerast í kringum þá. En svo eru önnur sem vitna um allt öðruvísi ferðalag. Þau segja svo frá að þau hafi ferðast á miklum hraða gegnum einhverskonar göng, oft í átt að sterkum ljóskjarna, stundum í átt að fjölskyldu og vinum sem hafa látist fyrir löngu.
Sum þeirra sem upplifa sig svífandi yfir líkama sínum á skurðarborði geta stundum lýst í smáatriðum því hvað var um að vera í skurðstofunni. Hin, sem efast um að þessi reynsla hafi átt sér stað í raun og veru, benda gjarnan á að þarna hafi undirmeðvitund sjúklingsins líklegast verið að verki. Sjúklingurinn sé bara að „endurspila“ gamlar minningar úr kvikmyndum eða sjónvarpsþáttum eða fyrri reynslu sína af spítalavist. Það sé vísindalega sannað að meðvitundin geti ekki verið fyrir hendi til utan líkamans. Þess vegna hljóti þessi reynsla að eiga sér eðlilega skýringu. Maðurinn sé aðeins tölva. Meðvitundi sé eins og tölvuforrit. Þegar rafmagn fer af tölvunni slokknar á forritinu. Kenningar og skýringar þeirra sem trúa ekki á nær- dauða- upplifanir eru margar. Því er haldið fram að súrefnisskortur eða lyfjagjöfin valdi ofskynjunum sem komi af stað þessari ímynduðu reynslu. Stress og aukið adrenalín eru líka nefnd sem ástæður þessara ofskynjanna. Og þannig mætti lengi telja.
En svo eru líka til fræðimenn sem halda því fram að hér sé um raunverulega reynslu að ræða. Meðvitund sjúklingsins eigi sér sjálfstæða tilvist utan líkamans og starfi án tengsla við hann. Maðurinn sé ekki eins og tölva.
Árið 2001 birti hollenski hjartalæknirinn Pim van Lommel rannsókn sem hann hafði gert á nær-dauða-reynslu, í tímaritinu Lancet. Hann ræddi við 344 sjúklinga sem höfðu farið í hjartastopp á tíu hollensku sjúkrahúsum. Allir sjúklingarnar höfðu verið úrskurðaðir látnir en síðan endurlífgaðir. Öll viðtölin fóru fram aðeins fáeinum dögum eftir hjartastoppið. Af þessum 344 sjúklingum höfðu 18% upplifað það sem kalla má nær-dauða-reynslu. Það merkilega við rannsókn Lommels er að hún staðestir að sjúklingarnir voru líffræðilega dánir þegar þessi reynsla sem þeir lýstu átti sér stað. Hjartað hafði stöðvast og öll heilastarfsemi þar með. Ástand sjúklinganna var eins og tölvu sem tekið hefur verið úr sambandi. Það var slokknað á þeim. Þeir voru rafmagnslausir – svo áfram sé haldið í líkinguna við tölvu. Forritin og kerfin voru hætt að virka. Heilinn gat ekki orðið fyrir ofskynjunum eða skynjað ytra áreiti. Hann gat ekki neitt.
En einmitt á þeirri stundu virtist meðvitundin vera skörp, skynjunin skýr og minnið fullkomalega í lagi. Andstætt öllum lögmálum vísindanna. Niðurstaða Lommels var þessi: Ef til vill er nær-dauða-reynsla raunverulegt meðvitundarástand þar sem skynjunin, vitundin um sjálfið, hugsun og tilfinningar starfa óháð líkamanum. Hvernig svo sem því er farið.
Um allan heim eru til frásagnir karla og kvenna sem búa að þessari reynslu. Frásagnir þeirra hafa verið skráðar og rannsakaðar og gefnar út. Slíkar rannsóknir voru sérstaklega viðamiklar á sjöunda og áttunda áratug síðustu aldar, þó nokkuð hafi dregið úr þeim síðan. Þá var líka mikill almennur áhugi á þessum málefnum, en fjarað hefur undan honum hin síðari árin. Svo nefnd sé ein þekkt rannsókn, þá gaf sálfræðingurinn Raymond Moody út rannsóknir sínar árið 1975 í bók sem hann nefndi Life after life, en hún varð metsölubók um heima allan og var meðal annars þýdd á íslensku. Þar ræddi Moody við fjölda sjúklinga og skráði sögu þeirra og reynslu.
Allir höfðu sjújklingarnir upplifað eftirfarandi:
Undarleg hljóð: Suð eða hringing samfara þeirri vissu að maður væri látinn.
Frið og lausn undan þjáningu: Sú þjáning sem fylgdi sjúkdómi eða aðgerð sem sjúklingur gekkst undir hvarf um leið og meðvitundin yfirgaf líkamann. Alger friður fylgdi í kjölfarið.
Meðvitund fyrir því að vera utan líkamans: Hinn deyjandi fékk þá tilfinningu að hann svifi út úr líkamanum – hann horfði á læknana að ofan, og honum leið vel.
Göngin: Margir vitnuðu um göngin – að þeir löðuðust að dimmum göngum og fóru í gegnum þau á miklum hraða. Við endi ganganna skein bjart ljós.
Ljósverur: Þegar komið var út úr göngunum sögðust sumir sjúklingar mæta látnum einstaklingum sem ljómuðu af innra ljósi. Gjarnan voru þetta látnir ástvinir sem komu til að taka á móti þeim.
Ljósveran eina: Eftir að hafa hitt ljósverurnar mörgu bar hinn látna fyrir eina skínandi andlega veru sem viðkomandi upplifði sem Guð, Jesús eða aðra trúarleg vera.
Andstaða við að snúa aftur: Ljósveran sagði hinum látna að hann yrði að snúa aftur til lífsins. Stundum fékk viðkomandi að velja hvort hann sneri aftur eða héldi áfram inn í ljósið. Það var fyrst og fremst umhyggja fyrir ástvinum á jörðinni sem réði þeirri ákvörðun, ef hún gafst.